Zagrożenia związane z obecnością niebezpiecznych substancji w powietrzu mogą występować w wielu miejscach, zarówno w zakładach przemysłowych, jak i w przestrzeniach zamkniętych, w których dochodzi do procesów technologicznych. Gazy takie jak metan, tlenek węgla czy siarkowodór mogą nie dawać wyczuwalnych sygnałów ostrzegawczych, a mimo to stanowić poważne ryzyko dla ludzi i infrastruktury. Z tego powodu wykorzystuje się różnorakie metody monitorowania powietrza, w tym detektory gazu, które umożliwiają szybkie wykrycie niebezpiecznych stężeń.
Urządzenia tego rodzaju działają w oparciu o czujniki chemiczne, elektrochemiczne lub podczerwone, a ich wybieranie uzależniony jest od rodzaju gazu, jaki ma być monitorowany.
Istnieje wiele kategorii urządzeń pomiarowych, które pozwalają na dostosowanie ich do specyfiki danego środowiska. Mierniki gazów mogą być przenośne, co kontroluje się w sytuacjach wymagających okresowej testom, albo stacjonarne, używane tam, gdzie potrzebna jest stała analiza atmosfery. Różnią się one zakresem detekcji, liczbą obsługiwanych gazów a także sposobem informowania użytkownika o zagrożeniu. Niezależnie od typu urządzenia istotne jest, by były one odpowiednio skalibrowane i regularnie kontrolowane, ponieważ dokładność pomiarów ma kluczowe znaczenie w sytuacji wykrywania niewielkich stężeń mogących już stanowić zagrożenie.
Z perspektywy bezpieczeństwa pracy detektory gazu są elementem szeroko pojętych systemów ochronnych, które mają na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia wypadków. W wielu branżach, takich jak górnictwo, chemia czy energetyka, urządzenia te stanowią standardowe wyposażenie, które uzupełnia procedury związane z wentylacją, monitoringiem procesów technologicznych i stosowaniem odpowiednich środków ochrony indywidualnej. Mierniki gazów mogą być również integrowane z większymi systemami alarmowymi, co umożliwia na automatyczne uruchamianie wentylacji albo odcięcie instalacji w momencie wykrycia nieprawidłowości.
Należy też pamiętać, że wykorzystanie urządzeń pomiarowych wiąże się z obowiązkami dotyczącymi ich obsługi i konserwacji. Czujniki wrażliwe są na czynniki zewnętrzne, tj. wilgotność czy zanieczyszczenia, co może wpływać na ich działanie. W związku z tym istotne jest prowadzenie okresowych testów funkcjonalnych a także zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania i użytkowania. Detektory gazu oraz mierniki gazów pełnią rolę narzędzi dostarczających informacji o stanie otoczenia, które mogą zostać wykorzystane do podejmowania wyborów w zakresie organizacji pracy i przestrzegania norm bezpieczeństwa.
Zobacz więcej: osobiste detektory.