Decyzja o zaciągnięciu kredytu wymaga spojrzenia nie tylko na wysokość proponowanej raty, lecz również na sposób jej wyliczania. W praktyce szczególne znaczenie mają stopy procentowe, ponieważ wpływają na koszt pieniądza w gospodarce, a pośrednio mogą przekładać się na oprocentowanie części kredytów. Przy zobowiązaniach ze zmiennym oprocentowaniem zmiana warunków rynkowych może z w pewnych sytuacjach powodować przeróbkę wysokości raty.
Nie oznacza to jednak, że każda zmiana stóp przekłada się na ratę natychmiast. Znaczenie mają zapisy umowy, wykorzystany wskaźnik referencyjny, marża a także termin aktualizacji oprocentowania. Właśnie dlatego przy analizowaniu konkretnego zobowiązania warto sprawdzić, jakie elementy składają się na oprocentowanie i kiedy mogą zostać przeliczone ponownie.
Przy wstępnym porównywaniu różnych wariantów pomocny może być kalkulator kredytu. Jego celem jest zaprezentowanie współzależności między kwotą finansowania, okresem spłaty, oprocentowaniem a wysokością raty. Warto jednak pamiętać, że wynik otrzymany w takim narzędziu zależy od przyjętych wymogów. Jeżeli zmieni się oprocentowanie, wręcz przy tej samej kwocie kredytu, wyliczenie może wyglądać zupełnie inaczej. Z tego powodu bardziej miarodajne jest sprawdzanie kilku scenariuszy niż opieranie się na jednej wartości. Przy kredycie spłacanym przez sporo lat znaczenie ma także liczba rat. Skrócenie okresu zwykle zwiększa miesięczne obciążenie, jednakże wydłużenie spłaty zmienia rozkład kosztów w czasie. Do tego dochodzą prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty, których łatwe wyliczenie raty może nie uwzględniać.
Osobnym zagadnieniem jest ranking POLSTR vs WIBOR, zwłaszcza w kontekście przemian dotyczących stosowanych w Polsce wskaźników referencyjnych. Nie są to zwyczajnie dwie liczby, które można zestawić bez uwzględnienia sposobu ich wyznaczania. Różnice dotyczą w głównej mierze danych wykorzystywanych do obliczeń a także charakteru rynku, którego warunki mają odzwierciedlać. Przy analizie kredytu istotne jest zatem postanowienie, jaki wskaźnik został wskazany w umowie i jakie znaczenie ma dla oprocentowania. Sam fakt zastąpienia jednego wskaźnika innym nie daje możliwość samoczynnie określić, jak zmieni się rata. Należy uwzględnić również marżę oraz sposób określony w dokumentacji kredytowej. W okresie przejściowym szczególne znaczenie mają zasady stosowane przy podmiany wskaźnika i ewentualne korekty, ponieważ to one wpływają na finalny sposób wyliczenia oprocentowania.
W praktyce przy ocenie kosztu kredytu przydaje się rozdzielenie kilku kwestii, które na prawdę często są traktowane jako jedna ogół. Stopy procentowe opisują ogólne warunki pieniężne, wskaźnik referencyjny stanowi szczegół konstrukcji oprocentowania, a marża jest określona w ustaleniach konkretnego zobowiązania. Dopiero ich porównanie daje możliwość właściwie interpretować wysokość raty. Przy sprawdzaniu historycznych wartości warto także zwracać uwagę na daty, ponieważ wskaźniki zmieniają się w czasie i porównywanie danych z różnych okresów może prowadzić do mylnych wniosków. Znaczenie moraz rodzaj raty oraz moment, w którym bank aktualizuje oprocentowanie. Dlatego sama obserwacja bieżącego poziomu wskaźnika nie wystarcza do określenia przyszłego kosztu kredytu, zwłaszcza gdy postanowienie jest rozłożone na kilkanaście lub kilkadziesiąt lat.
Zobacz również: stopy procentowe.